Noordma vormt de benedenloop van het Drentse deel van het Hunzedal. Het gebied grenst aan de westzijde van de hoger gelegen Hondsrug. Door de inrichting is samen met Tusschenwater een langgerekt, nat gebied met een natuurlijke aansluiting op het Zuidlaardermeer ontstaan.
Noordma
Op historische kaarten is te zien dat het gebied Noordma al eeuwen geleden een open, natte vlakte was. Op de flank van de Hondsrug lagen langgerekte, smalle percelen gescheiden door (elzen)singels. De waterafvoer vanuit het Hunzedal naar het Zuidlaardermeer ging in die tijd al hoofdzakelijk via de eeuwen eerder gegraven Oostermoerse Vaart.
Project van de lange adem
De inrichting van Noordma is een project van de lange adem geweest. De eerste plannen dateren uit 2010. Al in 2011 was er een voorlichtingsbijeenkomst in het dorpshuis van De Groeve waar de plannen werden toegelicht. Dat het lang duurde, heeft niet alleen te maken met de grondverwerving, maar ook met tussentijdse planaanpassingen en onderzoeken die moesten plaatsvinden. Er waren verder diverse fysieke belemmeringen in het gebied. Eén daarvan was een relatief ondiep gelegen gasleiding in het natte veengebied. Om deze leiding veilig te houden zonder risico op opdrijven moest deze opnieuw worden verankerd.
Verder heeft er archeologisch vooronderzoek plaatsgevonden omdat bekend is dat in de omgeving op meerdere plekken vondsten zijn gedaan van onder meer oude scheepjes en doorwaadbare plekken. Bij de werkzaamheden zijn er ook daadwerkelijk houtresten gevonden, mogelijk restanten van zo’n scheepje.
Waterberging
Naast de natuur die in Noordma kansen krijgt in de vorm van open water, moeras en natte graslanden, speelt het gebied een rol in het vasthouden en bergen van water. Dit voorkomt enerzijds wateroverlast in extreem natte tijden en anderzijds zullen er minder snel problemen ontstaan met droogte in droge zomers, die we steeds vaker ervaren.
Anders gezegd: Noordma helpt mee om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan. De verwachting is ook dat net als in Tusschenwater het gebied slib zal vasthouden. Dit komt de waterkwaliteit van het Zuidlaardermeer ten goede.
Wat zal de toekomst brengen?
De inrichting van Noordma maakt de ‘moerasdelta’ aan de zuidzijde van het Zuidlaardermeer compleet, zoals beoogd in de Hunze-visie uit 1995. De vraag is hoe Noordma zich de komende jaren zal ontwikkelen als natuurgebied. Waarschijnlijk redelijk vergelijkbaar met het naastgelegen Tusschenwater. Dat betekent dat oevers begroeid raken en vanaf de waterlijn rietvegetaties ontstaan met ook lisdodde en mattenbies.
In het ondiepe water zullen we waterplanten-vegetaties zien met onder meer veenwortel en watergentiaan. In het begin zullen er zich vogelsoorten vestigen van pioniersomstandigheden zoals kleine plevier, steltkluut en wigvleugelstern. Maar ook bruine kiekendief, zeearend, grote zilverreiger en lepelaar gaan we hier tegenkomen.
Vissen kunnen straks vanuit het Zuidlaardermeer via Noordma weer vrijelijk de Hunze op trekken. Bevers en otters zullen Noordma al snel gaan toevoegen aan hun huidige leefgebied. Hogerop ontstaan kruidenrijke graslanden, domein voor onder meer veldleeuwerik en roodborsttapuit, met hier en daar beperkt opgaande begroeiing in de vorm van elzen- en wilgenstruweel, waar de bever zijn tanden in kan zetten.
Hunzevisie
Midden jaren 90 van de vorige eeuw ontstond de Hunze-visie. Doel was de gekanaliseerde Hunze tot leven te wekken als kronkelende beek die in natte tijden zou mogen overstromen en om waar mogelijk de (grondwater)relatie tussen Hondsrug en Hunzedal te herstellen. Initiatiefnemers destijds waren het Wereldnatuurfonds, Het Groninger Landschap en Het Drentse Landschap. Inmiddels zijn al veel delen van het Hunzedal omgevormd tot natuurgebieden van formaat met prachtige resultaten. Onder meer parnassia, lepelaar, bever en otter zijn als bijzondere soorten teruggekeerd.
Met de inrichting van het gebied Noordma, grenzend aan het Zuidlaardermeer, vindt ruim 30 jaar na dato opnieuw de realisatie van een belangrijk onderdeel uit de Hunze-visie plaats. Het is voor Noord-Nederlandse begrippen heel bijzonder wat 30 jaar natuurontwikkeling in het Hunzedal heeft opgeleverd. Niet alleen qua omvang van het natuuroppervlak of de planten- en diersoorten die zijn teruggekeerd, maar vooral ook omdat de natuur in het Hunzedal in hoge mate zijn eigen gang mag gaan.
Wandelen en fietsen in Noordma
Net als in veel nieuwe natuurgebieden in het Hunzedal is er in Noordma voldoende ruimte om te wandelen en fietsen. Vanaf de omliggende kaden kun je het gebied van alle kanten beleven. Enkele hoogholtjes over het Zuidlaardervaartje worden hersteld of teruggebracht, zodat een prachtige doorgaande route met Tusschenwater ontstaat.
