Het LOFAR-gebied tussen Buinen en Exloo is een van de meest opvallende natuurterreinen in het Hunzedal. De rijke moerasflora oefent een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op allerlei bijzondere insecten en vogels. De aanwezigheid van de LOFAR-antennes garandeert er rust voor plant en dier.
De grootste radiotelescoop van Europa
LOFAR
Midden in het natuurgebied ligt het hart van LOFAR (Low Frequency Array), de grootste radiotelescoop van Europa. LOFAR bestaat uit duizenden antennes die radiosignalen uit het heelal opvangen. Deze signalen doen er soms miljoenen of zelfs miljarden jaren over om de aarde te bereiken. Daardoor kunnen astronomen als het ware terugkijken in de geschiedenis van het heelal en onderzoek doen naar de eerste periode na de oerknal.
Het antenneveld is in 2010 aangelegd dankzij een unieke samenwerking tussen ASTRON en Het Drentse Landschap. De antennes zijn geplaatst op kleine terpen in het landschap, waardoor de natuur zich eromheen ongestoord kon ontwikkelen. Zo gaan wetenschap en natuur in het LOFAR-gebied op een bijzondere manier samen.
Natuur tussen de antennes
Het LOFAR-gebied maakt deel uit van het Hunzedal, waar de afgelopen jaren veel nieuwe natuur is ontwikkeld. Op ruim 400 hectare ontstond een afwisselend landschap van moerassen, natte graslanden en bloemrijke hooilanden. Langs de westkant van het gebied ligt een kwelmoeras waar schoon grondwater vanaf de Hondsrug aan de oppervlakte komt. Dit kwelwater vormt de basis voor een bijzondere plantengroei met onder meer orchideeën, moeraskartelblad en andere karakteristieke moerasplanten.
Het gebied heeft zich bovendien ontwikkeld tot een belangrijk leefgebied voor vogels. Soorten als de kwartelkoning, waterral en watersnip broeden in de moerassen, terwijl ook grutto’s hier nog een geschikte plek vinden. Door het grasland laat en gefaseerd te maaien blijft het gebied aantrekkelijk voor deze kwetsbare soorten. Vanaf de Beeksdijk is het gebied goed te overzien en valt er het hele jaar door van alles te ontdekken.
Oeverzwaluwwand
Om de oeverzwaluw meer broedgelegenheid te bieden, plaatste Het Drentse Landschap een speciale oeverzwaluwwand in het LOFAR-gebied. De wand biedt ruimte aan 120 broedparen en vormt een duurzaam alternatief voor de steile zandwanden waarin oeverzwaluwen van nature hun nestgangen graven.
De oeverzwaluwwand kon worden gerealiseerd dankzij een bijdrage van het Cultuurfonds en Fonds 1999. Vrijwilligers van Het Drentse Landschap zorgen voor het beheer van de wand. Zij vullen de nestgaten jaarlijks opnieuw met zand en houden bij hoeveel broedplaatsen worden gebruikt. Al kort na de aanleg bleek ook een ijsvogel belangstelling te hebben voor de nieuwe wand.
Het Hunzedal
Het LOFAR-gebied is onderdeel van het Hunzedal. Ooit was de Hunze een kronkelende beek, die Drenthe met de Waddenzee verbond. In 1995 presenteerden Het Drentse Landschap, Het Groninger Landschap en het Wereld Natuur Fonds een gezamenlijke natuurontwikkelingsvisie (de Hunzevisie) voor het stroomgebied van de Hunze. Dit heeft geleid tot uitvoering van natuurontwikkelingsprojecten op diverse plekken langs de Hunze.
Stapsgewijs ontwikkelt de Hunze zich hierbij weer tot een vrij kronkelende beek ingebed in een natuurrijk, voor mens plant en dier aantrekkelijk landschap.
Wandelen en fietsen in LOFAR
Wandelen in het LOFAR-gebied zelf is niet toegestaan, het natuurgebied is alleen vanaf de verharde weg te ervaren. Wel hebben we een mooie wandelroute van 9.5 kilometer die je kennis laat maken met dit bijzondere terrein. Of stap op de fiets met onze fietsroute van 34 kilometer en ervaar hoe de ijstijden hun stempel hebben gedrukt op het Hondsruggebied.
Excursies in het LOFAR-gebied
Wil je meer weten over het bijzondere samenspel van natuur en techniek in het LOFAR-gebied? Regelmatig organiseren we gratis excursies onder begeleiding van een deskundige gids. Tijdens de wandeling vertellen onze gidsen over de grootste radiotelescoop ter wereld én over de bijzondere planten en dieren die in dit normaal gesproken niet toegankelijke natuurgebied leven.
Een excursie is dé kans om het LOFAR-gebied van dichtbij te beleven. Bekijk de actuele excursie data op onze activiteitenpagina.
