Ter hoogte van het Drouwenerzand ligt aan de voet van de Hondsrug het in 2022 nieuw ingerichte natuurgebied De Branden. De verwachtingen bij Het Drentse Landschap over de natuurontwikkeling in het gebied zijn hooggespannen. Op de overgang met de Hondsrug is in De Branden de zogeheten kwelzone hersteld. Vanuit De Branden gaan het Voorste Diep en het Achterste Diep samen verder als Hunze.
De Branden
Herstel van beken
De beken het Voorste en Achterste Diep kregen in De Branden hun meanders weer terug. De stuwen in de beken werden opgeruimd of ze werden zo aangepast dat vissen ze voortaan moeiteloos kunnen passeren. De Branden is zo ingericht dat met name Het Voorste Diep in natte perioden flink buiten zijn oevers kan treden.
Kwelzone
Op de overgang met de Hondsrug is in De Branden de zogeheten kwelzone hersteld door op veel plekken de bovenlaag weg te halen. Regenwater dat op het Drouwenerzand de grond in zakt, komt vijftien meter lager in het Hunzedal weer naar boven. Verrijkt met ijzer en mineralen, zorgt dit kwelwater ervoor dat het beekdal opnieuw een rijke, natte natuur kan ontwikkelen. Ondanks droge zomers vulde de nieuwe laagte zich binnen de kortste keren met kwelwater.
Meteen gingen er planten als holpijp, veldrus en kranswieren groeien. De vogels kregen de nieuwe kwelplassen snel in de gaten. Behalve ganzen en eenden kun je er ook kleine plevieren, watersnippen en zwarte ruiters zien rondstappen.
Bij de herinrichting werd een doorgaande verbinding weggehaald die dwars door het gebied liep: de Moekmaatsdijk. Door deze weg eruit te halen is in het hart van De Branden een natuurlijk rustgebied ontstaan.
Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS)
Aan de rand van De Branden ligt een oud tracé van een spoorbaan. Deze spoorlijn was onderdeel van de verbinding tussen Twente, Groningen en de haven in Delfzijl. In 1905 reden hier de eerste treinen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam er geleidelijk aan een einde aan het personen- en goederenvervoer op de oude NOLS-lijnen. Hoewel de rails en bielzen werden weggehaald, is het verloop van de spoorbaan op veel plaatsen nog duidelijk herkenbaar in het landschap.
Het Hunzedal
De Branden is onderdeel van het Hunzedal. Ooit was de Hunze een kronkelende beek, die Drenthe met de Waddenzee verbond. In 1995 presenteerden Het Drentse Landschap, Het Groninger Landschap en het Wereld Natuur Fonds een gezamenlijke natuurontwikkelingsvisie (de Hunzevisie) voor het stroomgebied van de Hunze. Dit heeft geleid tot uitvoering van natuurontwikkelingsprojecten op diverse plekken langs de Hunze.
Stapsgewijs ontwikkelt de Hunze zich hierbij weer tot een vrij kronkelende beek ingebed in een natuurrijk, voor mens plant en dier aantrekkelijk landschap.
Wandelen en fietsen in De Branden
De Branden is een prachtig gebied om te voet of op de fiets te ontdekken. Je kunt de paaltjesroute van 7.5 kilometer volgen, die je langs alle hoogtepunten van De Branden leidt.
Wie de overgang van de Hondsrug naar het Hunzedal wil ervaren, is er de route ‘Drouwenerzand langs De Branden’ van 7 kilometer. Je wandelt van het hoger gelegen Drouwenerzand zo het Hunzedal in en komt uit bij de uitkijkheuvel, vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over De Branden.
Het boek Het Hunzedal – Wedergeboorte van een beekdallandschap neemt je mee op ontdekkingstocht door dit bijzondere natuurgebied. Twintig jaar geleden begon Het Drentse Landschap met het herstel van de Hunze, toen het gebied nog vooral uit akkers bestond en de natuur nauwelijks aanwezig was.
Het boek laat zien hoe het Hunzedal in twee decennia veranderde in een rijk en afwisselend landschap, volgt de natuurontwikkeling langs de beek en vertelt het verhaal van de mensen die hier woonden en werkten. Prachtige foto’s tonen planten en dieren die na jaren terugkeerden en maken duidelijk hoe waardevol dit Drentse beekdallandschap is.
