Rijke geschiedenis nog steeds zichtbaar
De oorsprong van de kerk ligt in de tweede helft van de vijftiende eeuw. In die tijd viel Drenthe onder het gezag van de bisschop van Utrecht en was het kerkgebouw onderdeel van de Rooms-Katholieke traditie. De oorspronkelijke opzet, een toren, een middenschip en een verhoogd koor, is nog altijd herkenbaar.
In de kerk zijn verschillende historische elementen bewaard gebleven. Zo herinnert het kleine deurtje naast de preekstoel aan het voormalige sacramentspoortje, waarlangs de priester het koor betrad. Ook de aanwezigheid van de zogenaamde herenbanken verwijst naar de vroegere machtsverhoudingen tussen lokale families en landadel, zoals de bewoners van havezate De Klencke en de familie Oldebanning.
Door de eeuwen heen veranderde het interieur mee met religieuze en maatschappelijke ontwikkelingen. Na de Reformatie verdwenen het altaar en katholieke elementen en kreeg de preekstoel een centrale plek. Gedenkstenen in de kerkzaal vertellen het verhaal van deze voortdurende veranderingen, soms treffend samengevat met de woorden: “nooit volmaakt”.
De bijzondere, vrijstaande toren
Een opvallend kenmerk is de losstaande toren, op ongeveer acht meter afstand van de kerk. Vroeger was dit niet het geval. De toren stamt uit de eerste helft van de vijftiende eeuw en hoorde bij een kleinere kerk. Later is er een hoger koor en daarmee een grotere kerk gebouwd. De klok in de toren dateert van 1626 en is op ‘volle en halve’ uren te horen. De toren is geen eigendom van de SODK, maar van de gemeente – een historisch gevolg van regelgeving uit de Franse tijd.
Restauraties en aanpassingen door de tijd
De kerk van Oosterhesselen is meerdere keren gerestaureerd en aangepast. Opvallend is dat steunberen ooit zijn verwijderd en later weer teruggeplaatst. Bij een ingrijpende restauratie in 1982-1983 werd de kerkzaal verkleind om ruimte te maken voor moderne voorzieningen zoals een hal, keuken en toiletten. Hierdoor ontstond een multifunctioneel gebouw.
Het orgel uit 1864, afkomstig uit Wyckel, werd eveneens in deze periode geplaatst. Bij een latere renovatie in 2010 is achter het orgel een wand aangebracht, waardoor een extra zaal op de verdieping ontstond. Dankzij voorzieningen zoals vloerverwarming is de kerk vandaag de dag geschikt voor uiteenlopende activiteiten.
Levend monument voor cultuur en ontmoeting
De kerk vervult nog altijd een belangrijke rol in het dorp. De zorg voor die openstelling en andere vormen van dagelijks beheer is in handen van een plaatselijke stichting ‘De Kerk van Hesseln’. De stichting bestaat uit vrijwilligers uit Oosterhesselen.
Naast kerkelijke functies wordt het gebouw intensief gebruikt voor culturele en maatschappelijke activiteiten. Stichting Hesselen Cultureel organiseert hier al meer dan 40 jaar concerten, voorstellingen en tentoonstellingen, met een breed en kwalitatief programma.
Dankzij de inzet van vrijwilligers en betrokken stichtingen blijft de kerk niet alleen behouden als monument, maar ook als levendige ontmoetingsplek voor Oosterhesselen en omgeving.
Stichting Oude Drentse Kerken
Stichting Oude Drentse Kerken zet zich in voor het behoud van historische kerkgebouwen in Drenthe, zodat ook toekomstige generaties kunnen blijven genieten van deze bijzondere monumenten en hun rijke geschiedenis.
Stichting Oude Drentse Kerken werd in 2003 opgericht op initiatief van Het Drentse Landschap. Naast het behoud van de gebouwen draagt de stichting bij aan het vergroten van de kennis, waardering en de toegankelijkheid van het religieuze en culturele erfgoed van Drenthe.