Wie aan Drenthe denkt, denkt al snel aan hunebedden. Deze indrukwekkende monumenten zijn de oudste van Nederland en vormen al duizenden jaren een herkenbaar onderdeel van het Drentse landschap. Het Drentse Landschap beheert 22 van de 52 Drentse hunebedden en zet zich dagelijks in voor het behoud van dit unieke archeologische erfgoed.
-
Status
Archeologisch monument
-
In beheer sinds
2000
-
Hunebedden zijn grafmonumenten. Behandel deze plekken dan ook met respect. Zowel voor het monument als voor de directe omgeving gelden strenge beschermende maatregelen. Het is verboden om op hunebedden te klimmen.
Overblijfselen uit de Trechterbekercultuur
Hunebedden
De hunebedbouwers zijn nog altijd de bekendste inwoners uit de geschiedenis van Drenthe. De hunebedden die zij bouwden, zijn de oudste grafmonumenten van Nederland en dateren van ongeveer 5.000 jaar geleden. De hunebedbouwers behoorden tot de Trechterbekercultuur. Deze cultuur bestond tussen ongeveer 3350 en 2750 voor Christus en strekte zich uit van Noord-Nederland via Noord-Duitsland en Denemarken tot in Zuid-Zweden, Polen en de Baltische staten. De naam verwijst naar het karakteristieke aardewerk met een trechtervorm dat archeologen veel hebben gevonden in en rond de hunebedden.
De Trechterbekercultuur strekte zich uit van Noord-Nederland via Noord-Duitsland en Denemarken tot in Zuid-Zweden, Polen en de Baltische staten. Hunebedden waren gezamenlijke grafkamers waarin overledenen werden begraven, samen met grafgiften zoals aardewerk, vuurstenen bijlen, pijlpunten en barnstenen kralen. Deze voorwerpen werden meegegeven voor gebruik in het hiernamaals.
Botresten zijn in Nederland vrijwel niet bewaard gebleven. Door de voedselarme, zure zandgrond in Drenthe zijn deze in de loop van duizenden jaren opgelost.
Hoe werden hunebedden gebouwd?
De hunebedden zijn gebouwd van enorme zwerfkeien die tijdens de voorlaatste ijstijd door het landijs vanuit Scandinavië naar Drenthe zijn meegevoerd. Met deze keien bouwden de hunebedbouwers indrukwekkende grafkamers die de tand des tijds hebben doorstaan.
Nadat de grote stenen op hun plaats waren gezet, werden de openingen ertussen opgevuld met kleinere stenen. Ook de vloer van de grafkamer werd hiermee bedekt. Vervolgens werd het stenen bouwwerk afgedekt met een heuvel van aarde, waardoor het grootste deel van het hunebed niet meer zichtbaar was. Via een ingang kwamen bezoekers in de grafkamer. Dit was een gezamenlijke begraafplaats waar overledenen werden bijgezet, samen met grafgiften.
Wie vandaag een hunebed bezoekt, ziet dus alleen de stenen kern van wat ooit een veel groter grafmonument was.
Hunebedden in het Drentse landschap
Ooit stonden er naar schatting tussen de 80 en 100 hunebedden in Nederland. Tegenwoordig zijn er nog 54 over: 52 in Drenthe en 2 in Groningen. Veel hunebedden zijn tussen de 16e en 18e eeuw afgebroken. De grote zwerfkeien werden hergebruikt voor de aanleg van wegen, het versterken van dijken en als fundering voor gebouwen, waaronder kerken.
De hunebedden die bewaard zijn gebleven, werden onderzocht en genummerd door archeoloog prof. dr. A.E. van Giffen (1884-1973). Zijn nummering wordt nog altijd gebruikt.
Van de 52 Drentse hunebedden beheert Het Drentse Landschap er 22. Samen met partners zetten wij ons in voor het behoud van deze bijzondere monumenten, zodat ook toekomstige generaties het verhaal van de eerste boeren van Drenthe kunnen blijven ontdekken.
Zorg voor 5.000 jaar oud erfgoed
Hunebeddenbeheer
Hunebedden lijken onverwoestbaar, maar ook deze 5.000 jaar oude monumenten hebben regelmatig onderhoud nodig. Het Drentse Landschap zorgt ervoor dat zowel de hunebedden als de omliggende terreinen goed bewaard blijven, zodat bezoekers er ook in de toekomst van kunnen genieten.
Dat betekent onder meer dat het gras wordt gemaaid, beplanting wordt gesnoeid en paaltjes, afrasteringen en informatiepanelen worden onderhouden. Ook worden beschadigde stenen, bijvoorbeeld wanneer er grote scheuren of barsten ontstaan, waar mogelijk hersteld. Graffiti wordt verwijderd om de monumenten in goede staat te houden.
Het beheer van de hunebedden gebeurt in nauwe samenwerking met de Hunebeddenbeheergroep. Hierin werken de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Staatsbosbeheer, de Provincie Drenthe, het Drents Museum, het Hunebedcentrum en Het Drentse Landschap samen aan het behoud, het beheer en de presentatie van de hunebedden.
De hunebedden van Het Drentse Landschap
- Hunebed D1 bij Steenbergen
- Hunebed D2 bij Westervelde
- Hunebed D3 en D4 bij Midlaren
- Hunebed D9 bij Annen
- Hunebed D10 bij Gasteren
- Hunebed D12 bij Eext
- Hunebed D13 bij Eext
- Hunebed D14 bij Eexterhalte
- Hunebed D16 bij Balloo
- Hunebed D17 en D18 bij Rolde
- Hunebed D19 en D20 bij Drouwen
- Hunebed D21 en D22 bij Bronneger
- Hunebed D23, D24 en D25 bij Bronneger
- Hunebed D27 bij Borger
- Hunebed D28 en D29 bij Buinen
Op de website Hunebeddeninfo vind je informatie over de hunebedden. Zo vind je per hunebed onder andere kaarten, plattegronden, oude foto’s en 3D-modellen.
Ontdek meer in het Hunebedcentrum
Wil je nog meer leren over hunebedden en de mensen die ze bouwden? Breng dan een bezoek aan het Hunebedcentrum in Borger. Hier ontdek je alles over de prehistorie, de Trechterbekercultuur en het ontstaan van het Drentse landschap tijdens de ijstijden. Aan de hand van interactieve exposities, archeologische vondsten en verhalen komt de wereld van de hunebedbouwers tot leven.
Het Hunebedcentrum en Het Drentse Landschap werken nauw samen om het verhaal van de Drentse hunebedden en het landschap waarin ze liggen te vertellen. In het Hunebedcentrum vind je daarom ook een informatiehoek van Het Drentse Landschap, waar je meer ontdekt over de hunebedden die wij beheren, onze natuurgebieden en mooie wandelroutes in de omgeving.
Dag van het Hunebed
Elke derde zondag van augustus staat Drenthe in het teken van de hunebedden tijdens de Dag van het Hunebed. Samen met het Hunebedcentrum, Staatsbosbeheer en Geopark de Hondsrug organiseert Het Drentse Landschap excursies en activiteiten bij verschillende hunebedden. Een mooie gelegenheid om meer te leren over deze bijzondere monumenten.
De Gids voor de hunebedden in Drenthe en Groningen biedt een compleet overzicht van alle nog bestaande hunebedden, met achtergrondinformatie over hun geschiedenis, ligging, archeologische vondsten en bijzondere kenmerken. Een onmisbaar naslagwerk voor iedereen die zich verder wil verdiepen in deze eeuwenoude monumenten.
Ga je op pad? Dan is de folder Hunebedden in Drenthe en Groningen een handige reisgenoot. Met duidelijke overzichtskaarten, praktische informatie en korte achtergrondverhalen ontdek je eenvoudig de hunebedden in Drenthe en Groningen.
