Drentslandschap kwartaalblad 55

Monumentale graven in het landschap
Hunebedden D17 en D18 in Rolde

Er zijn weinig hunebedden die zo fraai gelegen zijn als de twee van Rolde. Het hunebedreservaat grenst aan een lommerrijke begraafplaats en daarachter ligt de middeleeuwse Jacobuskerk. Het bakstenen godshuis en de granieten grafkelders liggen slechts 250 m uit elkaar. In de loop van de 19de eeuw werd dat beeld een inspiratiebron voor schilders en tekenaars en later wisten ook de makers van ansichtkaarten dat de combinatie kerk en hunebed een zekere aantrekkingskracht heeft. Dat werd niet in de laatste plaats medebepaald door de oude eik die tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw het zuidelijke hunebed (D18) flankeerde. Met de verwijdering van die eik verdween ook iets van de magie van de plek.

Door Wijnand van der Sanden, provinciaal archeoloog verbonden aan Drents Plateau.

Reisverslag van trektocht door Drenthe

Voor veel mensen staat de provincie Drenthe synoniem met vakantie. Dat was niet altijd zo. Vóór 1900 was Drenthe een van de minst bekende provincies in Nederland. Weinig mensen kwamen hier, want wat had je hier te zoeken? Wat voor ons anno nu een leuke dagtocht door een mooie omgeving is, was ruim 150 jaar geleden een ware expeditie door een totaal onbekend gebied. Gelukkig weten we hoe die avontuurlijke lieden toen tegen Drenthe aankeken. Een aantal van die 'toeristen avant la lettre' hebben namelijk een geschreven verslag achtergelaten, met hún kijk op de toenmalige 'olde landschap'.

Door Aldert Timmer, werkzaam bij het Drents Archief.

De mysterieuze Rivierprik

Verborgen onder de waterspiegel leeft in onze beken een vissoort met een bizarre leefstijl en een merkwaardig voorkomen: de Rivierprik (Lampetra fluviatilis). Zijn jeugd brengt dit dier, grotendeels blind, verborgen in de beekbodem door. Eenmaal volwassen heeft de Rivierprik een bek in de vorm van een zuignap met scherpe stekels, waarmee hij zich verankert in het vlees van levende vissen. Het ontbreken van schubben en een rijtje merkwaardige ronde kieuwopeningen maken het bizarre voorkomen compleet. Ooit was deze vis volledig verdwenen uit de Drentse beken. Maar nu lijkt de prik definitief terug van weggeweest.

Door Herman Wanningen, aquatisch ecoloog bij Waterschap Hunze en Aa's.

Prehistorische mens gebruikte exotische materialen

'De zuidelijke parels van Thailand', 'Highlights van Marokko' en 'Ontdek Rome tegen bodemprijzen'. Zomaar een paar slogans van reisorganisaties. Reizen is 'big business' tegenwoordig. En de indruk bestaat dat de afgelegde afstand bepalend is voor een geslaagde vakantie. Dat was vroeger wel anders. Afstand was toen een heel ander begrip dan nu. Desalniettemin zien we dat men zelfs al in de steentijd vanuit Drenthe contacten had over respectabele afstanden tot ongeveer zo'n 800 kilometer.

Door Jaap Beuker, werkzaam bij het Drents Museum.

Zilvermeeuw

De Zilvermeeuw is een uitgesproken broedvogel van de kust. In Drenthe is zijn karakteristiek lachende roep vooral in het winterhalfjaar te horen. Dan struint deze zeemeeuw het Drentse landschap af op zoek naar alles wat eetbaar is. De VAM afvalberg was jarenlang een vijf sterrenrestaurant voor deze alleseter. Nergens in Drenthe waren 's winters zoveel Zilvermeeuwen te vinden als in omgeving van Wijster.

Door Geert de Vries, werkzaam bij het IVN consulentschap Drenthe. Hij is bestuurslid van Het Drentse Landschap.

Mestzwammen

Dierlijke mest is een geconcentreerd voedselpakket, rijk aan stikstof, fosfor en mineralen, krachtvoer voor allerlei organismen die in de consumptie van poep zijn gespecialiseerd. Bekende mestbewoners zijn de gele strontvliegen die in zwermen op koeienvlaaien zitten en de blauwe mestkevers die in heidevelden keutels begraven. Maar ook tal van paddenstoelen zijn gebonden aan mest.

Door Eef Arnolds, voorzitter van de Stichting Paddestoelenwerkgroep Drenthe en lid van de Wetenschappelijke Adviescommissie van Stichting Het Drentse Landschap.