Orvelterzand
Het noordelijk deel van dit schitterende boomheidegebied bestaat uit een overwegend vlak en vochtig heideterrein met een ven en wat venige laagten. Meer naar het zuiden toe wordt het gebied aanmerkelijk droger. Plaatselijk komt ook nog 'levend' stuifzand voor. Het gebied ligt ter hoogte van Orvelte aan de noordzijde van het Oranjekanaal. Een uitgezette wandelroute voert door het terrein en een deel van de aangrenzende boswachterij.
De wandelroute is te downloaden via de link: wandelroute Orvelte.
Los zand
Ooit maakte het Orvelterzand deel uit van het uitgestrekte heidegebied Orvelterveld. In de loop van de tijd werd dit veld grotendeels ontgonnen, waardoor er een grootschalig landbouwgebied ontstond. De voor de landbouw minder aantrekkelijke delen werden ingeplant met bos, waardoor er uitgestrekte boscomplexen ontstonden. Omstreeks 1950 is het Orvelterzand in zijn huidige vorm ontstaan. In de periode daarna veranderde het gebied geleidelijk in een heideveld met veel solitaire bomen.
Stuifzand, Joop van de Merbel
In een groot deel van het Orvelterzand kunnen de verschillende stadia van vastlegging van het stuifzand bewonderd worden.
Op plekken waar het zand al wat langer stil ligt, zien minuscule plantjes kans om tot ontwikkeling te komen. Op dergelijke plekken gaat een grijsgroene waas van algen het zand bedekken. Na verloop van tijd zien korstmossen kans om zich te vestigen. Ligt het zand goed vast dan komen er steeds meer mossen en taaie grassoorten, spoedig gevolgd door een eerste heideplantje. Door het passeren van een Schotse hooglander of enkele wandelaars kan het zand weer los worden getrapt, waardoor dit boeiende proces van voren af aan begint.
Omdat er voor het Orvelterzand gekozen is voor een beheer gericht op het in stand houden en ontwikkelen van een parklandschap wordt het terrein vanaf 1987 door Schotse hooglanders begraasd. Deze winterharde runderen laten in tegenstelling tot heideschapen de bomen meestal ongemoeid, zodat het parkachtige karakter, gekenmerkt door verspreid staande bomen, behouden blijft.
Orvelte
Orvelte, Joop van de Merbel
Het dorp Orvelte met zijn prachtige oude boerderijen, is het mooiste en meest gaaf bewaard gebleven esdorp van Nederland. Een bezoek aan Drenthe is dan ook niet compleet zonder een bezoek aan Orvelte. In Orvelte valt veel te zien en te genieten. Vooral in het zomerhalfjaar worden er diverse evenementen gehouden en kan het er gezellig druk zijn. Het dorp is voor voetgangers vrij toegankelijk. Voor een aantal bezienswaardigheden wordt een toegangsprijs gevraagd. Voor meer informatie: zie de erfgoedpagina Orvelte