Dalerpeel
Dit is het gebied waar de Drentse verveningsgeschiedenis in het landschap ligt verankerd. Tot op de dag van vandaag ademt Dalerpeel de sfeer uit van het Drenthe uit de tijd van de grote verveningen. Hier gaat men heen om nog eens de frisse zure lucht van het veen te ruiken of de barre tijd van turf, jenever en achterdocht tastbaar voor de geest te krijgen. Door afwisseling in open- en beslotenheid is het een aantrekkelijk gebied om bijvoorbeeld per fiets te verkennen. In het deelgebied Kleine Staarman is een wandelroute uitgezet. Waar gegraasd wordt, is het meewandelen van honden niet toegestaan.
Koraaljuffers, Jaap de Vries
Turfwinning
Omdat in dit gebied alle stadia van turfwinning en ontginning nog duidelijk zichtbaar zijn, is Dalerpeel te beschouwen als een monument voor de Drentse verveningsgeschiedenis.
Het natuurgebied maakt deel uit van één van de grootschalige veenontginningen die voor grote delen van Drenthe beeldbepalend zijn.
Toch is het verveningslandschap hier veel beslotener van karakter dan menig ander veenkoloniaal gebied. De geschiedenis heeft in dit gebied geleid tot het ontstaan van een boeiend landschap, samengesteld uit een kleinschalige afwisseling van kleine veenplaatspercelen met bijbehorende keuterijen, hoofd- en zijwijken en diverse half of geheel vergraven, soms met bos en heide begroeide veenrestanten.
Er komen hier, in samenhang met de gemeentegrenzen van Coevorden en Dalen, een vijftal verschillende ontginningslijnen samen. Tot op de dag van vandaag weerspiegelen zij zich in de verkaveling.
Bij aankoop van het gebied in 1974 kreeg Het Drentse Landschap de verveningsconcessies op de koop toe, waarmee het gevaar voor verdere afgraving definitief bezworen kon worden.
Veenflora
Ronde zonnedauw, Geert de Vries
Hoewel met de ontginning van het veen al lange tijd geleden werd gestopt, is het proces van hoogveenvorming op grote schaal definitief tot stilstand gekomen. Het terrein is, doordat het van alle kanten aangesneden is door sloten en wijken, niet meer in staat om voldoende regenwater vast te houden om de hoogveenvorming door te laten gaan. Toch biedt het reservaat nog steeds leefruimte aan een grote verscheidenheid van in het veen thuishorende planten. Op enkele plekken zijn zelfs de veenvormende veenmossoorten nog waar te nemen. Deze veenmossen vormen het hoofdbestanddeel van turf. Tussen de veenmossen groeit onder meer Dophei, Veenpluis, Blauwe zegge en de vleesetende plantjes Kleine en Ronde zonnedauw. De waterpartijen trekken kikkerkoren en een bonte verzameling libellen aan. De Koraaljuffer, bescheiden van formaat maar uitgevoerd in glanzend rood, zet haar eitjes graag af tussen het veenmos. De Dophei in het gebied weet wolken Heideblauwtjes aan zich te binden.