In de middeleeuwen woonden er nog niet veel mensen in Drenthe, ongeveer 20.000. Toch zijn er tussen de 11e en 16e eeuw wel 37 kerken gebouwd. De oudste nog bestaande kerken, zoals die van Anloo en Vries, zijn gebouwd in de 11e en 12e eeuw. Ze bouwden toen in de Romaanse stijl. De meeste kerken zijn iets jonger en zijn gebouwd in de 13e en 14e eeuw. De bouwstijl van deze kerken noem je Romano-gotische stijl.
Turfstenen en kloostermoppen
De alleroudste kerken waren gemaakt van hout. In Scandinavië kan je nog enkele van die houten kerken zien. Al in de middeleeuwen ging men over op steen. Steen blijft immers langer goed en hoef je niet steeds te schilderen. In het begin werden hiervoor tufstenen uit de Eiffel in Duitsland gehaald maar dit was erg duur. Monniken ontdekten dat ze van klei ook bakstenen konden maken. Deze stenen werden kloostermoppen genoemd. De oven waarin de stenen gebakken werden stond vaak vlakbij de kerk. Voor het vuur in de oven werd turf gebruikt.
Een kerk zonder toren?
De allereerste kerken hadden nog geen torens en waren gemaakt van hout. De klokken hingen in een boom of klokkenstoel. Kerken bestonden in het begin uit een schip en een koor. De torens die later tegen het schip aan gebouwd werden, hadden verschillende daken. Zo had je een spits, een zadeldak, of een koepeldak.
Kerken behouden?
Tegenwoordig wonen er bijna een half miljoen mensen in Drenthe, maar er gaan steeds minder mensen naar de kerk. Hierdoor hebben veel kerken geen geld meer voor het onderhoud en de reparaties. Het zou jammer zijn als je nergens meer mooie kerktorens boven het landschap ziet uitsteken. Gelukkig is er de Stichting Oude Drentse Kerken. De stichting zet zich in voor het behoud van de oude kerken in Drenthe.
Meer weten? Zie ook bij Kerken.
Romaanse stijl
De eerste kerken werden gebouwd in de Romaanse stijl. Je kunt de stijl goed herkennen aan de ramen in een kerk. Kerken gebouwd volgens de Romaanse stijl hebben kleine ramen met een ronde bovenkant.
Romano-gotische stijl
Kerken die gebouwd werden in de Romano-gotische stijl kun je herkennen aan de grote ramen met spitse rondingen aan de bovenkant.
Tufstenen
Tufstenen komen uit de bergen in het Eiffel gebied in Duitsland. Ze waren nogal duur omdat ze een eind vervoerd moesten worden. Op de foto gaat het om de grote grijze stenen.
Kloostermoppen
Kloostermoppen werden gebakken van de klei uit de grond van Groningen en Friesland. De oven waarin de stenen gebakken werden stond meestal vlakbij de te bouwen kerk. De stenen zijn oranjerood van kleur.
Klokkenstoel
De eerste kerken hadden nog geen torens. De klokken hingen in een constructie van balken. Deze constructie noem je een klokkenstoel. Er is nog maar één bewaard gebleven in Drenthe.
Het schip en het koor
Het grootste gedeelte van de kerk heet het schip. Hier stonden de mensen te luisteren naar de priester. Later kregen de rijke mensen mooie banken, en de arme mensen eenvoudige banken. De achterkant van de kerk noem je het koor. Het was meerhoekig of rond. Hier stond het koor te zingen.
Spits
Als alle kanten van een toren bovenin in één punt samenkomen noem je dat een spits.
Stichting Oude Drentse Kerken
Stichting Oude Drentse Kerken zet zich in voor het behoud van oude Drentse kerken. Ze zorgt er bijvoorbeeld voor dat vervallen kerken weer worden opgeknapt.